Rozmowy o prawie

Od jutra prawa konsumentów znajdą się pod lepszą ochroną.

To już od jutra, 17 kwietnia obowiązywać zacznie nowelizacja ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Skutkiem wprowadzonych zmian ma być lepsza ochrona konsumentów. Szczególną uwagę ustawodawca zwrócił na ochronę osób korzystających z usług finansowych, 

Nowelizacja została skonstruowana tak, by skuteczność ochrony interesu konsumentów podnieść przez optymalizację narzędzi, której tej ochronie mają służyć. Ma to polegać między innymi na rozszerzeniu kompetencji Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Mam wrażenie, że to, co konsumentów, czyli nas wszystkich boli najbardziej, to umowy, które zawierają zapisy zdecydowanie korzystniejsze dla przedsiębiorców, a więc stawiające nas w niekorzystnej często sytuacji. W tej sytuacji za korzystną zmianę uznać należy wprowadzenie nowego modelu kontroli wzorców umów. W świetle nowych przepisów Prezes UOKiK będzie mógł wydawać decyzje administracyjne rozstrzygające o ewentualnym niedozwolonym charakterze badanych postanowień umowy. Tą samą decyzją urząd zakaże dalszego stosowania zakwestionowanych zapisów.

Ostatnie miesiące przyniosły dziesiątki doniesień medialnych obrazujących nieprawidłowości na rynku usług finansowych. Mówiło się o tym, że konsumenci znajdujący się w potrzebie są wykorzystywani przez przedsiębiorców. Ochronę takich osób ma między innym zapewnić wprowadzony nowymi przepisami zakaz oferowania konsumentom usług o charakterze finansowym, które mogą nieodpowiadać rzeczywistym potrzebom, a także możliwościom nabywczym potencjalnych klientów sektora finansowego. Myślę, że szczególnie ważne jest to w kontekście nachalnego działania niektórych akwizytorów takich usług, którzy w stosunku do wielu osób, a szczególnie starszych wykorzystywali metody presji psychologicznej jednocześnie zatajając rzeczywisty charakter zobowiązania, które miało być przedmiotem umowy.

Za bardzo ważne uznać należy wprowadzenie do ustawy pojęcia "tajemniczego klienta". Dzięki możliwości w charakterze tajemniczego klienta, a więc bez okazywania legitymacji, upoważnień do kontroli, urzędnik będzie mógł skutecznie zweryfikować informace nadesłane przez konsumentów, a także zebrać informacje, które będą stanowiły dowód w sprawie stosowania praktyk, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów.

Za równie ważne uznać należy to, że UOKiK zaistnieje częściej w przestrzeni medialnej. Nowe przepisy pozwalają bowiem urzędowi publikować ostrzeżenia i komunikaty dla konsumentów, czyli nas wszzystkich, w publicznych mediach. Jest nadzieja, że takie szybkie ostrzeganie o zagrożeniu interesów konsumentów zwiększy skuteczność ochrony praw konsumentów.

To, co może stanowić bardzo poważne zagrożenie dla spokoju tych, którzy nadużywają relacji z klientami, to możliwość wydania przez urząd decyzji tymczasowej, która pozwoli na niemal natychmiastową reakcję na zagrożenie dla zbiorowego interesu konsumentów. Wystarczy, że w toku postępowania wzczętego w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów za uprawdopodobnione zostanie to, że stosowana przez przedsięiorcę praktyka rynkowa może lub powoduje poważne i trudne do usunięcia zagrożenia dla zbiorowego interesu konsumentów, a będzie można wydać decyzję tymczasową, w któej przedsiębiorca zostanie zobowiązany do zaniechania określonych działań.

Beata Nowakowska

Adwokat Gdańsk